Towarzystwo zostało założone 23 września 2000 roku poprzez grupę naukowców w składzie I. Baładyńskiej, S. Rudnickiego, N. Sejko. Misją towarzysta jest wsparcie intelektualne społeczności polskiej Żytomierszczyzny poprzez realizację projektów naukowych, edukacyjnych, informacyjnych, kulturalnych oraz wydawniczych.

W okresie od 23.09.2000 do 12.11.2006 prezesem organizacji był Sergiusz Rudnicki. 12 listopada 2006 roku na III Zjeździe prezesem Towarzystwa wybrano Irenę Perszko, wybrano Zarząd oraz zatwierdzono listę członków organizacji (44 naukowców z Ukrainy, Polski i Francji).

16 czerwca 2009 roku Irena Perszko zrezygnowała z pełnienia obowiązków prezesa.

3 października 2009 roku odbył się IV Zjazd Towarzystwa, na którym na prezesa wybrano Irenę Baładyńską, wybrano Zarząd i zatwierdzono nową listę członków towarzystwa (56 naukowców z Ukrainy, Polski i Francji).

Do składu Zarządu weszli: doc. dr Irena Baładyńska, doc. dr hab Natalia Sejko, doc. dr Aleksander Burawski, doc. dr Iwan Jarmosznyk, doc. Katedry Filozofii Uniwersytetu Państwowego imienia I. Franki w Żytomierzu dr Sergiusz Rudnicki, doc. dr Aleksander Muzyka, doc. dr Oleg Gerus.

Projekty edukacyjne:

• Bezpłatne kursy języka polskiego wg programu nauki, przygotowującego do zdania egzaminu certyfikacyjnego Komisji Państwowej Podtwierdzenia Znajomości Języka Polskiego Jako Obcego;
• Staże zawodowe w redakcjach gazet polskich;
• Kursy „Mój zwód” i „Pierwsza praca” dla maturzystów;
• Obwodowe konkursy historyczne i literackie dla uczniów szkół.

• Wydanie międzynarodowego czasopisma naukowego „Ucrainica Polonica”.

• Republikański Konkurs Zespołów Kameralnych im. Ignacego Jana Paderewskiego;
• Obwodowy Festyn Polonijny w Romanowie.

• Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Polacy na Wołyniu”;
• Co roczne seminarium naukowo pt. „Polskie osadnictwo Żytomierszczyzny”;
• Międzynarodowe Seminarium Naukowe pt. „Konserwatyzm w Polsce i na Ukrainie: polityka, historia, ideologia”.

• Akcje uporządkowania Cmentarza Katolickiego w Żytomierzu;
• Akcje społeczne i okrągłe stoły;
• Na bazie Towarzystwa od 2000 roku działa Rada Koordynacyjna Polskich Organizacji Społecznych Żytomierszczyzny, a od 2008 roku – Zjednoczenie Polskich Organizacji Społecznych „Konfederacja Żytomierska”.

• „Gazeta polska” – jedyny na Ukrainie tygodnik polski.