Brzmi fragment opery „Zaczarowany majątek”

Dziś Polska i Ukraina obchodzą 190 rocznicę urodzin słynnego polskiego pisarza, dziennikarza, naukowca, działacza społeczenego Józefa Ignacego Kraszewskiego. Jego działalność zadziwia swą różnorodnością i wielostronnością. On napisał prawie 600 tomów romanów i powieści, wierszy, dramatów, literacko-krytycznych artykułów, prac historycznych, etnograficznych, muzykoznawczych. Najbardziej znaczącą częścią jego dorobku literackiego jest beletrystyka historyczna. Józef Kraszewski jak większość romantyków, szukał w historii odpowiedzi na pytania jego epoki, w przeszłości mógł znaleźć oparcie dla swej działalności publicznej, połączył romantyczne nastroje z logiką konkretnych spraw.

R. Schuman „Poryw” w wykonaniu Natalii Czurkowej

Szczególne miejsce w życiu Józefa Kraszewskiego zajmuje Wołyń. Dziecięce lata on spędził w majątku rodzinnym Długim i w Romanowie. Romanów, gdzie był majątek hrabiego Ilińskiego, w XIX wieku był jednym z ośrodków europejskiego życia muzycznego. W siedzibie Ilińskiego była orkiestra symfoniczna, którą w ten czas kierował uzdolniony muzyk Feliks Dobrzyński. Jego syn – Ignacy Feliks studiował w Warszawie w znanego Józefa Elsnera razem z Fryderykiem Chopinem. Później Ignacy Feliks Dobrzyński został jednym z prekursorów muzyki symfonicznej i kameralnej.

I.F. Dobrzyński Kwintet F-dur w wykonaniu W. Sokyrko, Ł.Grunckiewicza, H. Zaworotniuk, W, Kuzniecowa, A. Nesterenko

Oceniając powieści Józefa Kraszewskiego, Iwan Franko powiedział, iż Kraszewski stworzył nowy kierunek w polskiej beletrystyce, wprowadzając do niej prawdziwe postacie z prostego ludu.

S. Moniuszko, J. Kraszewski „Dziad i baba”
M. Nagirniak
N.Trawkina

Jedną z czołowych cech charakteru Józefa Kraszewskigo było dążenie do szerzenia oświaty. Wychowany w domu rodzinnym w intelektualnej i twórczej atmosferze, przez całe swe życie dążył do stworzenia takiej atmosfery we własnym domu, miejscach gdzie mieszkał i pracował, w społeczności z którą był związany. Właśnie taki duch twórczości chciał zaszczepić w Żytomierzu, który uwielbiał. Żytomierski teatr w czasy dyrektorowania Kraszewskiego nabył nowej jakości. Dom pisarza był otwaty dla muzyków, odwiedzających miasto. W domu Kraszewskiego gościli pianista Józef i skrzypek Henryk Weniawscy, skrzypkowie Apolinary Kątski, Stanisław Taborowski, Samuel Kossowski i wielu innych.

H. Weniawski Fantazje na temat opery „Faust”
W. Gulej
I. Tachajewa

Szczególną stroną działalności muzycznej Józefa Kraszewskiego było propagowanie w Żytomierzu muzyki Chopina. Dziś to wydaje się zwyczajnym, bo muzyka tak wielkiego polskiego kompozytora brzmi wszędzie: w najlepszych halach koncertowych świata i w szkołach muzycznych małych wiosek. Jednak w latach 50. XIX wieku, kiedy Józef Kraszewski mieszkał w Żytomierzu, muzyka Chopina tylko zaczęła rozpowszechniać się po Europie. Dzięki Kraszewskiemu muzyka tego kompozytora brzmiała tu jeszcze za jego życia.

F. Chopin Ballada nr 4, f-moll
S. Slota

W twórczości Chopina wyjątkowe miejsce zajmują pieśnie. Chopin pisał ich tylko na wiersze pisarzy polskich, muzyka tych pieśni jest wyraźnie narodową – są w nich motywy polskich romansów i pieśni ludowych. W wielu z nich będą brzmiały rytmy tańców polskich. „Pieśń żałobna”, napisana 5 lat po stłumieniu powstania 1830-1831 lat jest wokalna ballada, w której intonacje mazurka brzmią uroczyście, jako pamięć o bohaterskkiej walce narodowej.

F. Chopin „Lecą liście z drzew”
M. Nagirniak
N. Trawkina

Na powagę zasługuje naród, który w okresie bezpaństwowości zachował swój język, kulturę, poczucie własnej godności. Dla narodów, pozbawionych własnego państwa, sztuka była tą siłą, która chroniła i wzmacniała duch narodowy, przypominała o sławnej przeszłości i dawała nadzieję na przyszłość.

Właśnie te treści są zawarte w dwóch ostatnich częściach Kwintetu Ignacego Dobrzyńskiego, który opiewa Ojczyznę - rzecz świętą dla każdego Polaka.

I. Dobrzyński III i IV części kwintetu smyczkowego w wykonaniu
W. Sokirko i L. Grynkiewicz – skrzypce
W. Kuzniecow – alt
A. Nesterenko i H. Zaworotniuk - wiolonczela

Wieczne jest bycie i wieczna jest sztuka, nie jest ono atrakcją, lecz służy duchownemu doskonaleniu osobistości. Tę myśl niejednokrotnie podkreślał Józef Kraszewski w swych listach (a korespondował prawie ze wszystkimi wybitnymi osobistościami epoki), artykułach prasowych, dziełach publicystycznych.

Właśnie dlatego on tak bardzo lubił muzykę.

C. Franko „Preludium”

„Skerco” z muzyki do komedii W. Szekspira „Sen nocy letniej”

W.Gubanow
W.Omelczuk
W.Bogoriadow

Kiedy zwracamy się do dawniej i bogatej kultury Polski, za każdym razem przypominamy imię jednego z najlepszych muzyków świata – polskiego kompozytora i pianisty Fryderyka Chopina. Jednak imię Chopina weszło w historię ludzkości nie tylko jako imię geniusza muzycznego, lecz także jako patrioty polskiej kultury narodowej i swego narodu.

Przypomnijmy sobie, że młodość Chopina przypadła na najtrudniejszy i najbardziej skomplikowany okres w historii Polski.

„Chopin przeżył wiele bólu, który mógł złamać wrażliwą duszę. Jednak duch Chopina był silnym... i w jego utworach tak bardzo widać godność człowieka, w nich tyle radości, słońca, entuzjazmu”.

Bardzo wcześnie Chopin zwrócił się do skarbnicy narodowej kultury polskiej – tańca i pieśni. Jeszcze w dzieciństwie poznał on wielkość i szlachetność prawdziwego twórcy tej kultury – narodu polskiego.

F. Chopin, B. Zalieski „Dumka”
P. Kozacki „Hej tam, w Tatrach!”
Chór Żytomierskiego Państwowego Liceum Muzycznego imienia W.S. Kosenki